شیرینی لندوی سنتی جنوبی | طرز تهیه اصیل و فوت کوزهگری
شیرینی لندوی سنتی جنوبی، ایرانی و خوشمزه
شیرینی لندو یکی از کهنترین و ارزشمندترین سوغاتهای منطقه سیستان است که نمادی از میهماننوازی و فرهنگ غنی مردم این دیار به شمار میرود. این میانعده مقوی که از ترکیب ساده اما هوشمندانه خرما، گندم و کنجد تهیه میشود، به دلیل عدم نیاز به پخت در فر و استفاده از مواد اولیه کاملاً طبیعی، جایگاهی ویژه در رژیم غذایی سنتی دارد. لندو تنها یک خوراکی شیرین نیست، بلکه به دلیل طبع گرم و انرژیبخشی فوقالعاده، بهویژه در فصول سرد سال، یک بمب انرژی طبیعی برای تقویت سیستم ایمنی و قوای جسمانی محسوب میشود.
مواد لازم
قبل از اینکه شروع کنید، بدانید بیشتر ابزارهای لازم را میتوانید از صلحجوشاپ تهیه کنید.
خرمای هسته گرفته: ۵۰۰ گرم (بهتر است از خرمای نرم مثل مضافتی یا خرمای محلی استفاده کنید)
گندم: ۲ پیمانه (گندم پوستکنده یا گندم معمولی)
کنجد: ۱ پیمانه
پودر هل یا دارچین (اختیاری): ۱ قاشق چایخوری برای عطر بیشتر
طرز تهیه
مرحله اول: آمادهسازی خرما
ابتدا خرماها را به خوبی بشویید و اجازه دهید کاملاً خشک شوند (وجود آب باعث کپک زدن شیرینی میشود). هسته خرماها را جدا کنید. خرماها را در یک ظرف بزرگ و گود بریزید. اگر خرماها خیلی سفت هستند، میتوانید آنها را کمی با پشت قاشق یا چنگال له کنید تا یکدست شوند.
مرحله دوم: بو دادن گندم (شلم)
این مهمترین بخش لندو است. گندمها را پاک کرده و بشویید. سپس آنها را در یک تابه خشک (بدون روغن) روی حرارت ملایم قرار دهید. مدام گندمها را هم بزنید تا رنگ آنها طلایی شود و بوی خامیشان گرفته شود. گندمها باید زیر دندان ترد باشند اما نسوزند. وقتی گندمها “پف” کردند و سبک شدند، آنها را از روی حرارت بردارید.
مرحله سوم: بو دادن کنجد
کنجدها را هم به همین ترتیب در تابه بریزید. دقت کنید که کنجد خیلی سریع میسوزد. فقط ۲ تا ۳ دقیقه تفت دادن با حرارت ملایم کافی است تا بوی عطر آن بلند شود.
مرحله چهارم: ترکیب کردن مواد
در حالی که گندم و کنجد هنوز داغ هستند، آنها را روی خرماهای داخل ظرف بریزید. داغ بودن گندم باعث میشود خرما کمی نرم شده و مواد بهتر به خورد هم بروند. در این مرحله اگر دوست داشتید، پودر هل یا دارچین را هم اضافه کنید.
مرحله پنجم: ورز دادن (بسیار مهم)
دستهای خود را کمی چرب کنید یا دستکش بپوشید. مواد را با قدرت ورز دهید. باید آنقدر این کار را ادامه دهید تا گندم و کنجد کاملاً در دل خرما پخش شوند و یک خمیر سفت و یکدست به دست بیاید.
مرحله ششم: شکل دادن و استراحت
سنتیترین روش این است که مواد را به صورت توپکهای کوچک (به اندازه نارنگی یا گردو) در دست گرد کنید.
در سیستان، لندو را بعد از آماده شدن زیر یک وسیله سنگین قرار میدهند تا کاملاً فشرده شود و به مدت ۱۲ تا ۲۴ ساعت به آن زمان میدهند تا طعمها با هم ترکیب شوند. اما شما میتوانید بلافاصله بعد از سرد شدن هم آن را میل کنید.
نکات طلایی برای مبتدیها
غلظت مواد: اگر احساس کردید خمیر خیلی چسبناک است، کمی گندم بو داده بیشتر اضافه کنید. اگر خیلی خشک بود و گلوله نمیشد، چند قطره گلاب یا روغن حیوانی به آن بزنید.
جایگزین گندم: اگر به گندم دسترسی ندارید یا میخواهید سریعتر درست کنید، میتوانید از “پفک گندم” یا گندمشاهدانه آماده استفاده کنید، اما طعم اصیل آن با گندم بو داده خانگی چیز دیگری است.
ماندگاری: لندو به دلیل داشتن خرما و نداشتن مواد لبنی، ماندگاری بسیار بالایی دارد و در ظرف دربسته خارج از یخچال تا مدتها سالم میماند.
فوت کوزهگری شیرینی لندوی جنوبی
برای اینکه شیرینی لندوی شما کاملاً حرفهای و بازاری (شبیه به نمونههای اصیل زابلی) شود، این نکات ریز اما حیاتی را رعایت کنید:
۱. کنترل رطوبت خرما: خرماها حتماً باید خشک باشند. اگر بعد از شستن خرما، آنها را خوب خشک نکنید، شیرینی شما خیلی زود ترش میشود یا کپک میزند.
۲. دمای گندم هنگام مخلوط کردن: گندم را بلافاصله بعد از بو دادن و تا وقتی هنوز داغ است به خرما اضافه کنید. حرارت گندم باعث میشود بافت خرما نرم شود و مواد بدون نیاز به چرخکردن، کاملاً به خورد هم بروند.
۳. دقت در بو دادن گندم: گندمها نباید قهوهای تیره شوند چون طعم تلخی به شیرینی میدهند. همین که بوی برشتگی بلند شود و رنگشان کمی تغییر کند کافی است. همچنین مراقب باشید گندمها مغزپخت شوند تا زیر دندان خیلی سفت نباشند.
۴. استراحت دادن (فوت کوزهگری): شیرینی لندو بلافاصله بعد از درست شدن طعم واقعیاش را نشان نمیدهد. بهتر است مواد را در یک ظرف چفت بریزید، روی آن یک جسم سنگین (مثل سنگ تمیز یا هاون) بگذارید و اجازه دهید ۱۲ تا ۲۴ ساعت بماند. این کار باعث “جا افتادن” شیرینی و انسجام فوقالعاده آن میشود.
۵. استفاده از کنجد بو داده: هرگز از کنجد خام استفاده نکنید. تفت دادن کنجد باعث میشود روغن آن آزاد شده و عطر شیرینی شما چند برابر شود.
۶. انتخاب نوع خرما: بهترین گزینه خرمای مضافتی یا خرماهای محلی نرم است. اگر از خرمای خشک (مثل پیارم یا زاهدی) استفاده میکنید، حتماً باید آنها را کمی با حرارت ملایم و مقدار خیلی کمی کره یا روغن حیوانی تفت دهید تا نرم شوند، وگرنه شکل دادن به آنها سخت میشود.
۷. جلوگیری از چسبندگی: هنگام فرم دادن به توپکهای لندو، کف دستتان را با مقدار خیلی کمی روغن (ترجیحاً روغن حیوانی برای عطر بهتر) چرب کنید تا مواد به دستتان نچسبد.
۸. اضافه کردن مغزیجات: در دستور اصیل فقط گندم و کنجد است، اما برای خوشمزهتر شدن میتوانید مقداری مغز گردوی خرد شده هم در مرحله آخر به آن اضافه کنید.
۹. نگهداری: لندو را در ظرف دربسته و در جای خشک و خنک نگهداری کنید. این شیرینی در یخچال سفت میشود، پس بهتر است نیم ساعت قبل از مصرف آن را از یخچال خارج کنید تا به دمای محیط برسد و نرم شود.
جمع بندی
زیبایی شیرینی لندو در سادگی تهیه و ماندگاری بالای آن نهفته است که آن را به گزینهای ایدهآل برای پذیراییهای خانگی و سفر تبدیل میکند. با رعایت نکات ظریفی مانند داغ بودن گندم در زمان ترکیب و دادن زمان کافی برای استراحت، شما میتوانید طعمی اصیل و بافتی منسجم را تجربه کنید که یادآور عطرهای دلپذیر بازارهای قدیمی زابل است. این شیرینی سالم، جایگزینی عالی برای قند و تنقلات مصنوعی است و با یک بار تهیه آن، بدون شک به یکی از اعضای ثابت سفرههای عصرانه شما تبدیل خواهد شد.
سوالات متداول
-
اگر خرماهای من خیلی سفت بودند چه کار کنم؟
کافی است خرماهای هسته گرفته را همراه با مقدار بسیار کمی کره یا روغن حیوانی روی حرارت ملایم قرار دهید تا کمی نرم شوند؛ سپس گندم داغ را به آنها اضافه کنید.
-
چرا شیرینی لندو من از هم وا میرود و منسجم نیست؟
دلیل اصلی آن کم بودن مقدار خرما نسبت به گندم یا ورز ندادن کافی است. خرما نقش “چسب” را دارد؛ پس یا مقدار خرما را کمی بیشتر کنید یا مواد را تا زمانی که کاملاً یکدست شوند بیشتر ورز دهید.
-
آیا میتوانم به جای گندم از آرد گندم استفاده کنم؟
خیر، هویت و بافت ترد لندو وابسته به دانههای برشته گندم است. استفاده از آرد، بافت آن را خمیری و کاملاً متفاوت میکند و دیگر شیرینی لندو نخواهد بود.
-
ماندگاری این شیرینی چقدر است و کجا نگهداری شود؟
این شیرینی به دلیل نداشتن تخممرغ و لبنیات، ماندگاری بالایی دارد. در ظرف دربسته و جای خنک تا ۴ ماه و در یخچال تا ۶ ماه کاملاً سالم و باکیفیت باقی میماند.
-
بهترین زمان برای شکل دادن به لندو چه موقع است؟
بلافاصله بعد از ورز دادن و در حالی که مواد هنوز کمی گرمای گندم را در خود دارند، بهترین زمان برای گلوله کردن است. اگر مواد کاملاً سرد شوند، فرم دادن به آنها سختتر میشود.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.